Giữ mạch "Uống nước nhớ nguồn" từ Lễ giỗ Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân

(ĐTO) Mỗi độ rằm tháng 4 âm lịch, người dân xã Mỹ Tịnh An, tỉnh Đồng Tháp lại náo nức chuẩn bị cho một ngày đặc biệt. Đó không chỉ là ngày giỗ của một anh hùng, mà trở thành ngày hội văn hóa mang đậm bản sắc địa phương - Lễ giỗ Anh hùng dân tộc Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân. 

Trải qua 151 năm, Lễ giỗ không chỉ là dịp tưởng nhớ công lao người anh hùng yêu nước, mà còn là minh chứng sinh động cho truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, giáo dục lòng yêu nước và bồi đắp tinh thần đoàn kết cộng đồng.

KHI LÒNG DÂN HÓA THÀNH KHÓI HƯƠNG

Nhiều năm qua, việc lập bàn hương án tưởng niệm Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân trước hiên nhà trở thành nét đẹp văn hóa độc đáo của người dân Mỹ Tịnh An. Không cần sự vận động hay nhắc nhở, cứ đến ngày giỗ ông, khắp các tuyến đường trong xã lại khoác lên mình vẻ trang nghiêm, thành kính.

Năm nay, nhân Lễ giỗ lần thứ 151 của vị Anh hùng dân tộc, ngay từ chiều hôm trước, không khí chuẩn bị đã rộn ràng khắp các xóm, ấp. Người dân tất bật dọn dẹp sân vườn, lau chùi cổng ngõ, sửa sang nhà cửa để chuẩn bị lập bàn thờ vọng trước sân.

Dọc tuyến đường dẫn vào Khu di tích lịch sử cấp quốc gia Đền thờ và Lăng mộ Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân, hàng trăm bàn hương án được dựng lên trang nghiêm trước mỗi ngôi nhà, tạo nên không gian tâm linh đậm đà bản sắc văn hóa Nam bộ. Mỗi bàn thờ tuy khác nhau về hình thức, tùy điều kiện của từng gia đình, nhưng đều thể hiện sự thành kính đối với vị Anh hùng dân tộc. Trên bàn thờ là di ảnh Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân, lư hương nghi ngút khói, bình hoa tươi và mâm ngũ quả được chuẩn bị chu đáo.

Tại ấp Hòa Quới - nơi phong trào lập hương án diễn ra sôi nổi nhất, cô Lê Thị Hà đang cẩn thận chỉnh lại bình hoa và những nén nhang trên bàn thờ trước hiên nhà. Cô chia sẻ: "Từ đời ông bà đến nay, gia đình tôi đều duy trì việc lập bàn thờ vọng vào ngày giỗ Cụ Thủ khoa. Bàn thờ tuy đơn sơ với nhang đèn, hoa trái cây nhà trồng, nhưng điều quan trọng nhất là lòng thành kính. Đây là cách để chúng tôi tưởng nhớ công lao của vị Anh hùng đã hy sinh vì đất nước, đồng thời cầu mong gia đình bình an, con cháu học hành tiến bộ.

Tâm sự ấy cũng là tiếng lòng chung của nhiều người dân Mỹ Tịnh An. Với họ, việc thắp nén hương tưởng nhớ Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân không đơn thuần là một nghi thức tín ngưỡng, mà còn là điểm tựa tinh thần sâu sắc. Người dân gửi gắm vào làn khói hương những ước nguyện tốt đẹp về cuộc sống bình yên, gia đình hạnh phúc và tương lai tươi sáng.

Hơn thế, khí tiết kiên trung, bất khuất của Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân trước quân xâm lược trở thành nguồn động lực tinh thần to lớn, tiếp thêm sức mạnh để người dân nơi đây vượt khó vươn lên trong cuộc sống. Từ đó, họ không ngừng lao động sản xuất, chăm lo phát triển kinh tế gia đình, nuôi dạy con cháu thành đạt và tích cực tham gia các phong trào xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

MẠCH NGUỒN GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG CHO THẾ HỆ SAU

Bên cạnh phần lễ trang nghiêm, phần hội diễn ra sôi nổi trong khuôn viên Khu di tích lịch sử cấp quốc gia Đền thờ và Lăng mộ Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Điểm nhấn là Hội thi Làm bánh truyền thống. Các đội thi đến từ các ấp cùng nhau trổ tài gói những chiếc bánh ít vuông vắn, đẹp mắt để dâng lên hương án tưởng niệm Cụ Thủ khoa. Tiếng cười nói rộn ràng hòa cùng những tràng cổ vũ tạo nên bầu không khí vui tươi, gắn kết tình làng nghĩa xóm.

Sau hội thi, các trò chơi dân gian như kéo co, nhảy bao bố, đập heo đất... tiếp tục thu hút đông đảo người tham gia. Những hoạt động này không chỉ mang lại niềm vui sau những ngày lao động vất vả, mà còn góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của vùng đất Nam bộ.

Đồng chí Đặng Thị Minh Khai, Chủ tịch UBND xã Mỹ Tịnh An, cho biết: "Lễ giỗ Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân từ lâu đã vượt ra ngoài khuôn khổ một nghi thức tưởng niệm thông thường để trở thành biểu tượng văn hóa tinh thần quý báu của địa phương. Thông qua các hoạt động lễ hội, hội thi và việc duy trì phong tục lập hương án, chúng tôi mong muốn tăng cường sự gắn kết cộng đồng; đồng thời, giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ".

Đối với lớp trẻ hôm nay, Lễ giỗ không chỉ là dịp tìm hiểu lịch sử, mà còn là bài học sinh động về trách nhiệm đối với quê hương, đất nước. Em Phan Thị Ngọc Châu, học sinh Trường THPT Thủ Khoa Huân, tự hào: "Được học tập dưới mái trường mang tên Cụ, mỗi dịp Lễ giỗ đến, em luôn cảm thấy rất tự hào và xúc động. Khi tham gia các hoạt động của lễ hội, chứng kiến sự kính trọng mà mọi người dành cho Cụ, em càng ý thức rõ hơn trách nhiệm học tập, rèn luyện của mình để xứng đáng với truyền thống quê hương".

Lễ giỗ Anh hùng dân tộc Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân khép lại trong không khí đầm ấm, nghĩa tình. Những nén hương thơm, những chiếc bánh được gói bằng tất cả tấm lòng thành kính và những nụ cười hồn nhiên của thế hệ trẻ chính là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.

Nhìn từ góc độ văn hóa - xã hội, việc thờ phụng Anh hùng dân tộc Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân ngay trong không gian sống của mỗi gia đình mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Đó cũng là giúp lịch sử không chỉ tồn tại trong sách vở, mà hiện diện trong đời sống thường ngày, trở thành mạch nguồn nuôi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm của mỗi thế hệ đối với quê hương, đất nước.

Đó cũng chính là giá trị trường tồn mà Lễ giỗ Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân gìn giữ suốt hơn 151 năm qua trên vùng đất Mỹ Tịnh An anh hùng.

P. MAI