Hội thảo khoa học quốc gia về văn hóa, văn học vùng Nam bộ trong kỷ nguyên vươn mình

(ĐTO) Sáng 19-6, tại Trường Đại học Tiền Giang, Hội thảo khoa học quốc gia SVCL-ERA 2026 với chủ đề “Văn hóa, văn học vùng Nam bộ trong kỷ nguyên vươn mình - Trách nhiệm nghiên cứu và giáo dục” được tổ chức, thu hút sự tham dự của nhiều nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia, giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên, sinh viên và các tác giả có bài tham luận.

Đến dự có đồng chí Phạm Nguyễn Hoàng Vũ, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Đồng Tháp; đồng chí Võ Văn Chiến, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đồng Tháp; Tiến sĩ Võ Công Nguyện, Chủ tịch Hội Dân tộc học - Nhân học TP. Hồ Chí Minh cùng các nhà khoa học, giảng viên đến từ nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, cơ quan chuyên môn trong và ngoài tỉnh.

Hội thảo do Trường Đại học Tiền Giang phối hợp Hội Dân tộc học - Nhân học TP. Hồ Chí Minh tổ chức, nhằm tạo diễn đàn học thuật để trao đổi kết quả nghiên cứu, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất giải pháp phát huy giá trị văn hóa, văn học vùng Nam bộ trong bối cảnh phát triển mới của đất nước.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Võ Ngọc Hà, Hiệu trưởng Trường Đại học Tiền Giang, nhấn mạnh ý nghĩa của việc nghiên cứu, nhận diện và phát huy các giá trị văn hóa, văn học Nam bộ trong giai đoạn đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới. 

Đây không chỉ là yêu cầu của hoạt động khoa học, giáo dục, mà còn là trách nhiệm đối với việc gìn giữ bản sắc, bồi đắp con người và phát huy nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển bền vững.

Tại phiên toàn thể, các đại biểu được nghe 3 báo cáo chuyên đề quan trọng, tập trung vào những vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn. Trong đó, báo cáo “Vai trò của văn học, nghệ thuật đối với xây dựng văn hóa, con người Đồng Tháp trong kỷ nguyên vươn mình” gợi mở nhiều nội dung liên quan đến việc phát huy sức mạnh của văn học, nghệ thuật trong xây dựng hình ảnh con người Đồng Tháp nghĩa tình, năng động, sáng tạo. Báo cáo “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Đồng Tháp trong phát triển bền vững và hội nhập” đặt ra yêu cầu chuyển hóa các giá trị văn hóa truyền thống thành nguồn lực phát triển. Báo cáo “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Nam bộ trong kỷ nguyên vươn mình: Góc nhìn nghiên cứu, giáo dục và hội nhập quốc tế” mở rộng góc nhìn về trách nhiệm của nghiên cứu, giáo dục trong lan tỏa giá trị văn hóa Nam bộ ra không gian hội nhập.

Sau phiên toàn thể, hội thảo diễn ra với 3 tiểu ban chuyên môn. Tiểu ban 1 tập trung vào vai trò của văn hóa và văn học vùng Nam bộ trong tiến trình phát triển đất nước; Tiểu ban 2 thảo luận về khoa học và giáo dục vùng Nam bộ, thực trạng và định hướng phát triển; Tiểu ban 3 bàn về giao thoa giữa văn hóa, văn học và giáo dục trong kinh tế và khởi nghiệp.

Đáng chú ý, nhiều tham luận đi sâu vào các vấn đề gắn với đời sống văn hóa Nam bộ và thực tiễn Đồng Tháp như bảo tồn, phát huy nghệ thuật cải lương truyền thống; phát triển văn học, nghệ thuật như nguồn lực nội sinh trong thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam; khai thác giá trị đờn ca tài tử Nam bộ trong phát triển công nghiệp văn hóa; xây dựng hệ sinh thái truyền thông số cho văn học địa phương Nam bộ; chuyển hóa giá trị truyền thống của văn học nghệ thuật Đồng Tháp thành nguồn lực phát triển.

Các ý kiến tại hội thảo thống nhất cho rằng, văn hóa, văn học Nam bộ là một bộ phận quan trọng trong dòng chảy văn hóa dân tộc, vừa mang bản sắc riêng của vùng đất phương Nam, vừa góp phần làm phong phú diện mạo văn hóa Việt Nam. Trong bối cảnh hiện nay, việc bảo tồn các giá trị truyền thống cần gắn với đổi mới phương thức nghiên cứu, giảng dạy, truyền thông, quảng bá và ứng dụng vào các lĩnh vực du lịch, công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo.

Hội thảo cũng nhấn mạnh vai trò của nhà trường, viện nghiên cứu, cơ quan quản lý và các tổ chức văn học nghệ thuật trong việc đưa giá trị văn hóa, văn học Nam bộ đến gần hơn với thế hệ trẻ. Qua đó, góp phần bồi dưỡng tình yêu quê hương, ý thức gìn giữ bản sắc và khát vọng đóng góp vào sự phát triển của địa phương, đất nước.

Với tinh thần làm việc nghiêm túc, trách nhiệm và cởi mở, Hội thảo khoa học quốc gia SVCL-ERA 2026 đã góp phần bổ sung những luận cứ khoa học, thực tiễn cho công tác nghiên cứu, giáo dục, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, văn học vùng Nam bộ trong giai đoạn mới. Đây cũng là dịp tăng cường kết nối giữa các nhà khoa học, nhà quản lý, văn nghệ sĩ và cơ sở giáo dục, cùng hướng đến mục tiêu phát huy văn hóa như nguồn lực nội sinh quan trọng cho sự phát triển bền vững.

Dịp này, Trường Đại học Tiền Giang ấn hành quyển Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia SVCL-ERA 2026, giới thiệu các bài tham luận của đại biểu, nhà khoa học, giảng viên tham dự hội thảo. Kỷ yếu dày 984 trang, do Nhà xuất bản Khoa học xã hội ấn hành, là nguồn tư liệu có giá trị phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy, học tập và tham khảo về văn hóa, văn học vùng Nam bộ trong bối cảnh phát triển mới.

GIA KHIÊM