Lễ hội Nghinh ông Nam Hải: Dấu ấn văn hóa vùng biển

Những ngày tháng 3 âm lịch, khu vực cửa biển xã Gia Thuận (xã Vàm Láng trước đây), tỉnh Đồng Tháp trở nên nhộn nhịp hơn thường lệ khi người dân địa phương và du khách thập phương cùng nhau hướng về Lễ hội Nghinh Ông Nam Hải - một trong những lễ hội truyền thống tiêu biểu của cư dân vùng biển.

LỊCH SỬ GẮN VỚI TÍN NGƯỠNG THỜ CÁ ÔNG

Tục truyền rằng, trước kia khi thuyền của Chúa Nguyễn (Nguyễn Ánh) gặp nạn ngoài khơi cửa sông Soài Rạp, đã có 2 con Cá Ông dìu thuyền vào đến cửa biển Gia Thuận an toàn. 

Sau đó, Chúa Nguyễn ban sắc phong cho cá Ông chức Nam Hải Đại Tướng Quân, thể hiện lòng tri ân đối với vị thần biển đã cứu giúp trong cơn hoạn nạn. Từ đó, tục thờ Cá Ông ngày càng được người dân ven biển duy trì, phát triển qua nhiều thế hệ. 

Đến năm 1852, triều đình Nhà Nguyễn tiếp tục ban sắc phong, danh hiệu “Đông Nam Sát Hải Nhị Đại Tướng Quân Chi Thần”. Sắc thần trước đây được lưu giữ tại đình Kiểng Phước, do Vàm Láng xưa vốn là làng chài thuộc “Cảnh Phước thôn” (xã Kiểng Phước cũ). 

Sau đó, sắc thần đã được đưa về lưu giữ tại Lăng Ông (ấp Lăng 2), trở thành hiện vật quý giá gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của tín ngưỡng thờ Cá Ông tại địa phương.

Từ sự kiện này, tục thờ Cá Ông ngày càng lan rộng trong cộng đồng cư dân ven biển, trở thành điểm tựa tinh thần của ngư dân mỗi khi ra khơi bám biển. 

Hình ảnh Cá Ông không chỉ gắn với sự che chở, cứu giúp con người trước thiên tai, mà còn thể hiện niềm tin vào sự bảo hộ của thiên nhiên, góp phần hình thành nét văn hóa đặc trưng của vùng biển Nam bộ. 

Lăng Ông Nam Hải được người dân địa phương xây dựng từ rất sớm, vào đầu thế kỷ XX, để thờ phụng Cá Ông. 

Trải qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, nơi đây đã trở thành điểm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng quan trọng của cộng đồng cư dân ven biển. Không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng, lăng còn là nơi lưu giữ nhiều hiện vật, sắc phong và tài liệu quý liên quan đến lịch sử hình thành và phát triển của tín ngưỡng thờ Cá Ông.

Theo các bậc cao niên tại địa phương, Lễ hội Nghinh Ông Nam Hải được duy trì qua nhiều thế hệ, gắn liền với đời sống mưu sinh của ngư dân. 

Mỗi năm, vào ngày mùng 9-10 tháng 3 âm lịch, người dân lại tổ chức các nghi lễ truyền thống để tưởng nhớ công đức của Cá Ông, cầu mong cho một năm đánh bắt thuận lợi, tàu thuyền ra khơi an toàn và cuộc sống ấm no, sung túc. 

Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, Lễ hội Nghinh Ông còn là dịp để cộng đồng cư dân ven biển gắn kết, cùng nhau gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống. 

Qua thời gian, Lễ hội trở thành nét đẹp văn hóa đặc trưng của vùng biển, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của người dân địa phương.

RỘN RÀNG KHÔNG KHÍ LỄ HỘI 

Năm 2026, Lễ hội Nghinh Ông Nam Hải tại xã Gia Thuận tiếp tục được tổ chức trang trọng với nhiều hoạt động truyền thống, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự. 

Những ngày trước lễ chính, khu vực Lăng Ông Nam Hải được trang hoàng rực rỡ với cờ hoa, đèn lồng và các biểu tượng văn hóa đặc trưng, tạo nên không khí vui tươi, phấn khởi. 

Ngay từ sáng sớm ngày chính lễ, hàng chục tàu thuyền của ngư dân địa phương đã tập trung tại khu vực cửa biển, treo cờ Tổ quốc và cờ ngũ sắc, sẵn sàng tham gia nghi thức rước Ông ra biển. 

Tiếng trống, tiếng chiêng vang lên rộn rã, hòa cùng tiếng sóng biển tạo nên khung cảnh linh thiêng của một Lễ hội truyền thống. 

Bên cạnh các nghi thức chính như: Lễ rước Ông, lễ tế và lễ cầu an, nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ và sinh hoạt cộng đồng cũng được tổ chức, góp phần tạo không khí vui tươi, gắn kết người dân địa phương. 

Công tác đảm bảo an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường và an toàn cho người tham gia Lễ hội được chính quyền địa phương chú trọng thực hiện. 

Ông Phan Văn Em (ấp Lăng 2, xã Gia Thuận) cho biết, ông đã gắn bó với nghề biển nhiều năm. Đối với ông, Lễ Nghinh Ông không chỉ là dịp sinh hoạt tín ngưỡng, mà còn là ngày hội lớn của ngư dân. 

“Chúng tôi làm nghề biển luôn mong mưa thuận gió hòa, đi biển được bình an, đánh bắt có nhiều tôm cá. Mỗi năm đến ngày Lễ Nghinh Ông, ngư dân đều chuẩn bị chu đáo để tỏ lòng biết ơn đối với Ông”. 

Cùng chung niềm vui trong ngày hội, ông Phạm Văn Hiền (ấp Lăng 2) cho biết, năm nay, Lễ hội được tổ chức quy mô, khang trang, trang trí đèn hoa rực rỡ, người dân đến tham dự đông vui, không khí rất rộn ràng.

Không chỉ người dân địa phương, Lễ hội còn thu hút nhiều du khách từ các tỉnh, thành lân cận. Theo cô Nguyễn Thị Thu Nguyệt (ấp Lăng 2), công tác tổ chức Lễ hội năm nay được chuẩn bị chu đáo từ nhiều ngày trước. 

Chính quyền địa phương quan tâm hỗ trợ trang hoàng lăng, bố trí lực lượng đảm bảo an ninh, trật tự. Bà con trong khu phố tham gia chuẩn bị hậu cần, nấu nướng để đón tiếp khách trong ngày Lễ hội. 

Việc duy trì và tổ chức Lễ hội Nghinh Ông Nam Hải không chỉ góp phần bảo tồn nét đẹp văn hóa truyền thống, mà còn tạo điều kiện phát triển du lịch địa phương, quảng bá hình ảnh vùng biển Gia Thuận đến với du khách gần xa. 

Qua đó, nâng cao ý thức của cộng đồng trong việc giữ gìn môi trường biển, phát triển kinh tế gắn với bảo tồn văn hóa.

THIÊN LÝ - BẢO LỘC