Người lao động từ mưu sinh đến làm chủ tương lai

Ngày Quốc tế Lao động 1-5 năm nay không chỉ là dịp tri ân người lao động, mà còn đặt ra yêu cầu mới: Làm sao để mỗi công nhân, mỗi người làm công ăn lương không chỉ có việc làm, mà còn có kỹ năng, thu nhập xứng đáng, môi trường an toàn và cơ hội tiến bộ trong kỷ nguyên đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và cạnh tranh năng suất?

Câu trả lời không thể chỉ dừng ở hai từ “việc làm”. Có việc làm là quan trọng nhưng chưa đủ, người lao động cần việc làm bền vững, thu nhập xứng đáng, môi trường an toàn, cơ hội học tập và khả năng thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ. 

Trong một nền kinh tế mà máy móc, trí tuệ nhân tạo, dây chuyền tự động và nền tảng số đang len lỏi vào từng ngành nghề, người lao động không thể chỉ dựa vào sự cần cù! Cần cù vẫn là phẩm chất cao quý, nhưng cần cù hôm nay phải đi cùng kỹ năng, tư duy đổi mới sáng tạo và năng lực làm chủ công nghệ.

Chủ đề Tháng Công nhân năm 2026: “Công nhân Việt Nam: Đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động” mang ý nghĩa rất thời sự. 

Đổi mới sáng tạo không phải là câu chuyện xa xôi, đổi mới có thể bắt đầu từ một thao tác được rút gọn trong phân xưởng, một sáng kiến tiết kiệm nguyên liệu, một đề xuất giảm rủi ro tai nạn lao động, một cách sử dụng công cụ số để quản lý ca kíp, đơn hàng, kho bãi hoặc quy trình sản xuất hiệu quả hơn. 

Khi người lao động được lắng nghe, được đào tạo và được ghi nhận, họ không còn là mắt xích thụ động trong dây chuyền, mà trở thành chủ thể trực tiếp tạo ra giá trị mới.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn thẳng vào thực tế là không thể đòi hỏi người lao động sáng tạo, nếu đời sống của họ còn quá nhiều bất an. 

Một công nhân còn nặng gánh tiền thuê trọ, chi phí sinh hoạt, bữa ăn ca, học phí con cái và những rủi ro bệnh tật… sẽ khó toàn tâm, toàn ý với những yêu cầu về năng suất. Việc tăng lương tối thiểu vùng từ đầu năm 2026 là một bước điều chỉnh cần thiết, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với đời sống người lao động. 

Thế nhưng, tiền lương tối thiểu mới chỉ là mức sàn, điều quan trọng hơn là làm sao để thu nhập thực tế đủ cho đời sống; để họ không chỉ tồn tại qua từng tháng lương, mà còn có điều kiện tích lũy, học nghề, chăm sóc gia đình và phát triển bản thân.

Nâng cao năng suất lao động cũng cần được hiểu bằng tư duy mới, không phải là ép người lao động làm nhanh hơn, nhiều hơn. Năng suất đúng nghĩa là tổ chức lao động khoa học hơn, thiết bị hiện đại hơn, quy trình hợp lý hơn, quản trị và con người được đào tạo tốt hơn. 

Nâng cao năng suất không thể tách rời nâng cao chất lượng đời sống. Một người lao động được bảo vệ, được tôn trọng, được học tập và được hưởng thành quả xứng đáng sẽ có động lực sáng tạo mạnh mẽ hơn bất kỳ khẩu hiệu nào; đồng thời, một môi trường làm việc an toàn là nền tảng của năng suất bền vững, của niềm tin và trách nhiệm xã hội.

Ngày 1-5, vì vậy không chỉ để tôn vinh người lao động bằng lời nói đẹp, sự tôn vinh thiết thực nhất là để họ sống được bằng nghề, tự hào với nghề, an toàn trong nghề và tiến bộ nhờ nghề. 

Khi mỗi công nhân được trang bị kỹ năng mới, mỗi sáng kiến được ghi nhận, mỗi ca làm được bảo đảm an toàn, mỗi đồng lương đủ cho cuộc sống thì tinh thần Quốc tế Lao động mới thật sự đi vào đời sống.

Kỷ nguyên mới sẽ mở ra nhiều cơ hội, nhưng cũng đặt ra sự sàng lọc khắc nghiệt hơn. Người lao động phải tự làm mới mình, nhưng xã hội cũng phải mở đường cho họ. 

Đặt người lao động vào trung tâm không chỉ là yêu cầu tất yếu, mà còn là lựa chọn chiến lược để phát triển bền vững. Một quốc gia muốn đi nhanh phải dựa vào công nghệ, nhưng muốn đi xa, phải dựa vào con người. Trong hành trình ấy, người lao động không chỉ là lực lượng làm ra của cải hôm nay, mà còn là chủ thể kiến tạo tương lai.

LÊ MINH DŨNG