Người “phù thủy” cơ khí

Ở miền Tây sông nước, có người kỹ sư luôn hướng về ruộng đồng để lắng nghe tiếng lòng của nông dân là ông Phan Tấn Bện, được nông dân gọi là “phù thủy” cơ khí, người dành cả đời giúp nông dân giảm bớt sức lao động nhưng vẫn đem lại hiệu quả.

NHỮNG CHIẾC MÁY “ĐỘC NHẤT VÔ NHỊ”

Câu chuyện của ông Phan Tấn Bện, Giám đốc Công ty TNHH MTV Cơ khí Nông nghiệp Phan Tấn, bắt đầu từ những năm tháng đất nước còn nhiều khó khăn. Năm 1985, sau khi tốt nghiệp chuyên ngành Cơ khí nông nghiệp, ông về “đầu quân” cho Nhà máy Cơ khí tỉnh Đồng Tháp. 

Nhiều năm rèn giũa tại đây đã giúp ông nắm vững kiến thức về cơ khí, nhưng khát vọng được tự tay tạo ra những chiếc máy phù hợp với đặc thù thổ nhưỡng miền Tây đã thôi thúc ông rẽ hướng.

Năm 1990, ông quyết định “cuốn gói” về xã Mỹ Quí, tỉnh Đồng Tháp khởi nghiệp. Với một tiệm cơ khí nhỏ và nguồn vốn ít ỏi, ông bắt đầu bằng việc sửa chữa công cụ sản xuất cho bà con trong vùng. 

Nhờ sự hỗ trợ về vốn từ gia đình, ông dần mở rộng quy mô. Thế nhưng, điều làm nên tên tuổi Phan Tấn Bện không phải là việc sản xuất những thứ đại trà, mà là khả năng quan sát và giải quyết những khó khăn của nông dân bằng tư duy đột phá.

Ông Bện chia sẻ: “Khi bắt tay vào thực hiện bất kỳ công việc nào, chúng ta phải có sự đam mê, cộng với kinh nghiệm và không ngừng sáng tạo thì mới thành công. Để có được những chiếc máy nông nghiệp như hôm nay, tôi đã phải đánh đổi mấy chục năm kinh nghiệm và không ít lần thất bại”.

Thị trường máy nông nghiệp vốn dĩ rất khốc liệt với sự xuất hiện của các dòng máy ngoại nhập từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan. Nhận thấy phân khúc máy gặt đập liên hợp đã dần bão hòa, ông Bện chuyển hướng nghiên cứu máy thu hoạch bắp - lúa “2 trong 1”. 

Sau nhiều tháng miệt mài nghiên cứu, thử nghiệm, nhiều lần thất bại, cuối cùng chiếc máy đa năng ra đời, giúp nông dân linh hoạt chuyển đổi cây trồng theo mùa vụ mà không lo khâu thu hoạch bị đình trệ.

Chưa dừng lại ở đó, ông Bện tiếp tục giải bài toán “phế phẩm” sau thu hoạch. Trước đây, rơm rạ thường bị đốt bỏ ngay tại đồng sau mỗi vụ gặt, gây ô nhiễm môi trường và lãng phí nguồn tài nguyên quý giá. 

Dù trên thị trường đã có máy cuốn rơm, nhưng chúng chủ yếu là dòng máy kéo theo, chỉ hoạt động được khi rơm khô và gặp rất nhiều khó khăn khi vận hành trên nền đất sình lầy của Đồng bằng sông Cửu Long.

Đầu năm 2015, ông bắt tay vào cải tiến và đến tháng 6-2015, chiếc máy cuốn rơm tự hành, tự đổ mang ký hiệu PT-CR57 chính thức trình làng. Đây là bước tiến vượt bậc vì máy có thể tự di chuyển bằng hệ thống bánh xích, tự cuốn rơm và tự động đổ thành đống mà không cần sự can thiệp thủ công.

Khi mang chiếc máy PT-CR57 ra Hà Nội triển lãm và hội thảo quốc tế, đã tạo nên sự quan tâm đặc biệt bởi công dụng “độc nhất vô nhị”. 

Với mức giá hơn 280 triệu đồng/chiếc, giảm chi phí so với máy ngoại nhập nhưng hiệu suất vượt trội trên đất sình lầy, chiếc máy này không chỉ “phủ sóng” khắp miền Tây, mà còn xuất bán sang thị trường Campuchia, mang về niềm tự hào cho cơ khí Đồng Tháp.

LỜI GIẢI CHO “CƠN KHÁT” LAO ĐỘNG

Những năm gần đây, vùng nông thôn đối mặt với thực trạng già hóa dân số và sự dịch chuyển lao động trẻ về các khu công nghiệp. 

“Cơn khát” nhân công mùa vụ trở thành bài toán khó, khiến nhiều chủ ruộng gặp khó khăn mỗi khi vào mùa thu hoạch. Một lần nữa, ông Bện và các cộng sự lại vào cuộc nghiên cứu, sáng tạo mới.

Hình ảnh những thanh niên lực lưỡng vác bao lúa nặng hơn 50 kg từ ruộng sâu lên xe dưới nắng gắt đang dần lùi vào dĩ vãng. 

Thay vào đó là sự xuất hiện của dòng xe chở lúa PT-CL5G tích hợp dàn gắp tự động. Đây được coi là “cánh tay robot” của nhà nông, thay thế hoàn toàn sức người trong khâu nặng nhọc. 

Ông Võ Trung Lập, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Cơ khí Nông nghiệp Phan Tấn chia sẻ: “Trước đây, để mang bao lúa từ đồng ra điểm tập kết, chủ ruộng phải thuê 3 - 5 nhân công khỏe mạnh. Hiện nay, lao động trẻ khan hiếm, chúng tôi chế tạo cánh tay gắp bao lúa vận hành bằng cơ thủy lực, xoay 360 độ để thay thế sức người”

Chiếc máy PT-CL5G sở hữu những thông số kỹ thuật ấn tượng, được thiết kế riêng di chuyển trên đất sình lầy. Chiếc máy này có động cơ công suất 52 kW mạnh mẽ, bền bỉ; trang bị bánh xích cao su giúp xe lướt nhẹ trên vùng đất lún, điều mà các loại xe bánh lốp truyền thống hoàn toàn “bó tay”. 

Một chuyến xe chở được khoảng 100 bao lúa. Đặc biệt, chỉ cần một người điều khiển đứng dưới đất hoặc ngồi trên xe là có thể vận hành trơn tru mọi thao tác gắp, xếp lúa.

Với chiếc máy PT-CL5G, một người trung niên hoặc lao động nữ vẫn có thể hoàn thành công việc của 5 thanh niên khỏe mạnh; hiệu quả thấy rõ: Tiết kiệm chi phí nhân công, đẩy nhanh tiến độ thu hoạch để tránh mưa bão thất thường. 

Chính tính thực tiễn cao đã giúp Công ty xuất bán thành công dòng xe này sang Philippines, với giá từ 150 - 180 triệu đồng/chiếc, khẳng định vị thế của máy nông nghiệp Việt trên thị trường quốc tế.

Thế nhưng, với ông Bện, phần thưởng lớn nhất không nằm ở những tấm bằng sáng chế treo trên tường, mà ở nụ cười của nông dân khi gánh nặng trên vai được trút bỏ. 

Ông thường xuyên xuống tận ruộng, lắng nghe từng phản hồi nhỏ nhất của người dùng để cải tiến máy móc. 

Nhìn lại hành trình từ những bản vẽ trên giấy đến hàng trăm chiếc máy nông nghiệp mang thương hiệu “Phan Tấn” đang miệt mài hoạt động trên các cánh đồng trong và ngoài nước, người ta thấy ở đó không chỉ là tư duy sắc bén của một kỹ sư cơ khí, mà là trái tim của một người con Đất Sen hồng luôn trăn trở cùng nông dân.

DƯƠNG ÚT