Nhà thơ Nguyễn Thanh Hải đoạt giải Nhì Cuộc thi Sáng tác văn học đề tài Dân tộc thiểu số năm 2025 - 2026

(ĐTO) Ngày 1-8, Chi hội Văn học Nghệ thuật (VHNT) các Dân tộc thiểu số (DTTS) Việt Nam TP. Cần Thơ tổ chức trao giải Cuộc thi Sáng tác văn học đề tài DTTS năm 2025 - 2026. Cuộc thi không có giải Nhất, giải Nhì thể loại truyện ngắn là “Chạm bóng khăn hol” của nhà thơ Nguyễn Thanh Hải, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội xã Mỹ Lợi, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp VHNT tỉnh Đồng Tháp.

Nhà thơ Nguyễn Thanh Hải đến với văn chương từ những năm còn ngồi trên ghế nhà trường nhưng chủ yếu là những bài báo tường hay những trang nhật ký tuổi học trò. Khi vào công tác trong ngành Giáo dục tỉnh Tiền Giang (nay là tỉnh Đồng Tháp), anh mới dành nhiều thời gian sáng tác và xem văn chương như một phần trong đời sống tinh thần của mình. 

Trong quá trình sáng tác, Nguyễn Thanh Hải đoạt một số giải thưởng văn học như: Giải Nhì và giải Khuyến khích Cuộc thi Thơ Đồng bằng sông Cửu Long lần thứ 5 năm 2013; giải Nhất Cuộc thi Thơ Đồng bằng sông Cửu Long lần thứ 6 năm 2020; giải Ba Cuộc thi Thơ do Tạp chí Văn nghệ Quân đội tổ chức năm 2021 - 2022; Giải thưởng VHNT Thủ Khoa Huân, tỉnh Tiền Giang lần thứ III, giai đoạn 2018 - 2023… 

Đến nay, anh xuất bản 4 tập thơ riêng và có nhiều tác phẩm trong các tuyển tập thơ, văn in chung. Dù được biết đến với sở trường thơ nhưng thỉnh thoảng Nguyễn Thanh Hải vẫn viết tản văn, truyện ngắn. Khi Chi hội VHNT các DTTS Việt Nam TP. Cần Thơ phát động Cuộc thi Sáng tác văn học về đề tài DTTS năm 2025 - 2026, Nguyễn Thanh Hải xem đây là cơ hội thử sức truyện ngắn.

Anh Hải bộc bạch: “Xuất phát từ sự quan tâm văn hóa Khmer Nam bộ, tôi đặc biệt ấn tượng với chiếc khăn hol - một sản phẩm văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc. Bên cạnh đó, các chuyến đi thực tế và những cuộc gặp gỡ với bà con Khmer giúp tôi tích lũy thêm nhiều chất liệu sáng tác. Ngoài ra, tôi tìm đọc nhiều tài liệu về phong tục, tín ngưỡng, văn hóa, nghề dệt khăn của đồng bào Khmer, cũng như nhận được sự hỗ trợ, góp ý từ bạn bè và các văn nghệ sĩ am hiểu lĩnh vực này”.

Dẫu vậy, trong quá trình viết truyện ngắn “Chạm bóng khăn hol”, anh cũng gặp không ít khó khăn vì bản thân là người Kinh. Vậy nên, anh luôn ý thức phải viết với sự tôn trọng và trách nhiệm, phải tránh nhìn văn hóa Khmer bằng bề mặt hoặc khuôn mẫu; đồng thời, phải cân bằng giữa yếu tố văn hóa và tính văn học để tác phẩm không trở thành một bài giới thiệu phong tục. 

Điều hấp dẫn anh ở khăn hol không chỉ vẻ đẹp của sản phẩm thủ công truyền thống, mà còn phía sau nó là những lớp ký ức văn hóa, những câu chuyện đời và sự kết nối giữa các thế hệ.

Nhà thơ Nguyễn Thanh Hải cho biết: “Viết xong truyện ngắn “Chạm bóng khăn hol”, tôi nhận ra đây là mảng đề tài giàu giá trị nhân văn và văn hóa. Chúng ta biết ở Đồng bằng sông Cửu Long có các dân tộc Khmer, Hoa, Chăm… cùng sinh sống đã tạo nên sự đa dạng về bản sắc, phong tục. Không chỉ đồng bào Khmer, mà còn rất nhiều câu chuyện về con người, văn hóa và những đổi thay trong đời sống của các dân tộc khác cần được ghi lại bằng văn học. Tôi mong muốn qua câu chuyện nhỏ này, bạn đọc sẽ cảm nhận được vẻ đẹp về nền văn hóa và tình yêu của con người dành cho cội nguồn dân tộc mình”.

Nhà thơ, nhà nghiên cứu Thạch Đờ Ni, Ủy viên Ban Chấp hành Hội VHNT các DTTS Việt Nam, Phó Trưởng Ban Giám khảo nhận xét: “Truyện ngắn “Chạm bóng khăn hol” của Nguyễn Thanh Hải có lối hành văn đẹp, giàu chất thơ, nhịp điệu mượt mà và khả năng gợi hình. Tác giả lồng ghép các chi tiết văn hóa Khmer như thần Naga, múa trống Chhay-dăm một cách tự nhiên, đóng vai trò linh hồn dẫn dắt mạch truyện. Nhờ đó, tác phẩm vừa bay bổng mang hơi hướng tâm linh huyền ảo, lại vừa thực tế nghiệt ngã, tạo nên bản sắc riêng về nông thôn đương đại”.

HỒ KIÊN GIANG