Nông dân trước áp lực El Nino: Tối ưu hiệu quả cuối vụ, chủ động nền tảng cho vụ mùa mới

(ĐTO) Trong bối cảnh hiện tượng El Nino được dự báo kéo dài, nông dân các vùng sản xuất lúa trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp nói riêng và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long nói chung đang bước vào giai đoạn thu hoạch rộ.

Việc kiểm soát tốt dư lượng thuốc bảo vệ thực vật để bán lúa được giá cao, kết hợp cùng công tác làm sạch đồng ruộng nhằm cắt đứt nguồn bệnh truyền vụ đang là ưu tiên hàng đầu được ngành chuyên môn khuyến cáo triển khai.

HIỆU QUẢ THỰC TẾ VÀ BÀI TOÁN DƯ LƯỢNG GẠO XUẤT KHẨU

Thay vì canh tác theo thói quen cũ, nhiều nhà nông hiện nay đã chủ động chuyển từ tư duy "chạy theo năng suất" sang "tối ưu hóa lợi nhuận". 

Thực tế tại ruộng lúa ST25 của nông dân Nguyễn Hoài Vững ở xã Trường Khánh, thành phố Cần Thơ cho thấy, nhờ áp dụng giải pháp quản lý dịch hại khoa học, ruộng lúa gần thu hoạch vẫn duy trì trạng thái xanh tốt, cây lúa đứng lá và bộ lá đòng to khỏe. 

Ông Vững hồ hởi chia sẻ rằng, nhờ sự tư vấn từ chuyên gia nông nghiệp và áp dụng sản phẩm Nativo 750WG trong quy trình của Bayer, ruộng lúa của ông hoàn toàn sạch bóng bệnh đạo ôn cổ bông và lem lép hạt. Lúa vào gạo mẩy chắc, đứng lá và giữ nguyên màu xanh tươi của lá đòng cho đến ngày cắt mà không cần phải phối trộn thêm các loại thuốc phức tạp.

Không chỉ bảo vệ sản lượng, việc kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu đang trực tiếp quyết định giá bán lúa trên đồng. Tiến sĩ Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh An Giang, nhấn mạnh rằng các thị trường nhập khẩu lớn như EU hay Nhật Bản hiện kiểm soát rất nghiêm ngặt về ngưỡng dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. 

Do đó, ở giai đoạn cận thu hoạch, bà con nông dân bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc "4 đúng" gồm đúng thuốc, đúng lúc, đúng liều lượng nồng độ và đúng cách, đồng thời đảm bảo thời gian cách ly, tuyệt đối không phun thuốc tràn lan.

Thực tế khảo sát từ các mô hình liên kết do Trung tâm Khuyến nông An Giang phối hợp cùng Bayer Việt Nam triển khai chứng minh rằng, những ruộng lúa áp dụng quy trình quản lý khoa học, kiểm soát tốt dư lượng an toàn dưới mức quy định của EU và Nhật Bản luôn được doanh nghiệp ưu tiên bao tiêu với mức giá cao hơn từ 200 đến 500 đồng/kg so với canh tác truyền thống.

CƠ CHẾ SINH LÝ GIÚP CÂY LÚA CHỐNG CHỊU THỜI TIẾT CỰC ĐOAN

Đánh giá về yếu tố kỹ thuật cuối vụ, Tiến sĩ Nguyễn Đức Cương, Trưởng bộ môn Bảo vệ thực vật, Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long), phân tích rằng cây lúa phát triển thích hợp nhất ở nền nhiệt từ 20 đến 32°C. 

Khi nhiệt độ vượt ngưỡng, cây lúa rơi vào trạng thái mất cân bằng giữa quang hợp và hô hấp, gia tăng tình trạng căng thẳng oxy hóa trong tế bào và làm suy giảm khả năng tự tổng hợp các hóc môn bảo vệ tự nhiên như Salicylic acid. 

Nền nhiệt cao cũng thúc đẩy quá trình trao đổi chất ở côn trùng diễn ra nhanh hơn, khiến sâu hại bùng phát mạnh mẽ. Vì vậy, việc bảo vệ bộ lá đòng "Xanh - Khỏe - Sáng" cho đến sát ngày thu hoạch chính là chìa khóa quyết định giúp lúa chín chắc tới nhờ, hạt gạo sáng mẩy và hạn chế tỷ lệ gãy vỡ khi xay xát.

Chia sẻ về tác động này, Kỹ sư Lý Hoàng Minh từ Công ty Bayer Việt Nam cho biết, Nativo 750WG không chỉ quản lý các bệnh nấm nguy hiểm như đạo ôn lá, đạo ôn cổ bông và lem lép hạt mà còn giúp giảm thiểu tình trạng căng thẳng oxy hóa bằng cách tăng cường hoạt động của các enzyme có lợi và vô hiệu hóa độc tố sinh ra khi gặp thời tiết xấu. 

Nhờ đó, tế bào lúa ít bị tổn thương, tăng cường sức chống chịu trước thời tiết nắng hạn. Bên cạnh đó, Nativo 750WG còn thúc đẩy quá trình đồng hóa đạm (Nitrate) bằng cách tăng cường hoạt tính enzyme nội sinh để chuyển hóa thành các axit amin và protein nuôi cây, giúp lúa hấp thu phân bón triệt để và giữ lá xanh khỏe tự nhiên mà không cần lạm dụng bón thừa phân đạm.

 KHUYẾN CÁO TỪ NGÀNH CHUYÊN MÔN

Dự báo về xu hướng thời tiết thời gian tới, Thạc sĩ Lê Văn Chấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp nhận định hiện trạng El Nino có xác suất kéo dài đến cuối năm lên tới 80% - 90%. 

Thời tiết nắng nóng xen kẽ các đợt mưa bất chợt là môi trường rất thuận lợi cho các đối tượng dịch hại như rầy phấn trắng, nhện gié, sâu cuốn lá, sâu đục thân, rầy nâu cùng các bệnh nấm, vi khuẩn phát sinh. 

Do đó, ngay sau khi cắt lúa, bà con cần khẩn trương thực hiện các giải pháp vệ sinh đồng ruộng đồng bộ để cắt đứt nguồn dịch hại truyền vụ.

Khuyến cáo bà con tiến hành cày xới và vùi rơm rạ triệt để nhằm tránh tình trạng ngộ độc hữu cơ do rơm rạ phân giải chậm dưới nền nhiệt cao. Đồng thời, việc san bằng mặt ruộng kết hợp dọn sạch cỏ dại quanh bờ mương sẽ giúp quản lý nước hiệu quả và loại bỏ hoàn toàn nơi trú ẩn truyền vụ của sâu bệnh. 

Đối với kỹ thuật gieo sạ vụ gieo trồng tiếp theo, nhà nông nên áp dụng gieo sạ thưa hoặc sạ hàng để giảm lượng giống hợp lý, bón phân cân đối và chủ động áp dụng kỹ thuật tưới nước "ngập khô xen kẽ" nhằm kích thích bộ rễ ăn sâu, tăng sức chống chịu trước nguy cơ hạn mặn đầu vụ tại các khu vực ven biển.

Hướng đến các vụ mùa tiếp theo, trong quy trình "Bội thu cây lúa" (Much More Rice) của Bayer, nhà nông có thể linh hoạt phối hợp chuỗi giải pháp đồng bộ gồm Nativo 750WG quản lý bệnh đạo ôn, lem lép hạt; Vayego 200SC kiểm soát sâu đục thân, sâu cuốn lá; Antracol 70WP bổ sung vi lượng kẽm tinh khiết giúp lá cứng cáp, tăng sức chống chịu trước nắng nóng hoặc mưa dầm và phòng ngừa đốm vằn, vàng lá; cùng Aliette 800WG chuyên biệt quản lý nhóm bệnh do vi khuẩn như cháy bìa lá, bạc lá.

Sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "làm nhiều để thu nhiều" sang "đầu tư đúng để có lợi nhuận" chính là chìa khóa giúp nông dân kiểm soát hiệu quả chi phí đầu vào, nâng cao giá trị lúa gạo xuất khẩu và chủ động nền tảng vững chắc cho những vụ mùa tiếp theo thích ứng an toàn với biến đổi khí hậu.

                                                                                   THANH NHÃ