Tết hẹn thương nhau

Tưởng là thời gian cũng có lúc túc ta túc tắc, mùa đủng đỉnh tới trong nắng, trong mưa, trong tháng ngày để ở sau lưng và còn chờ phía trước. Nhưng tết thì không như thế, tết đến nhanh trong vài chiếc lá rụng, trong đám cây nảy lộc xanh và trong hàng mai già bỗng dưng mới tước lá đó mà những chiếc nụ đã như mút đũa.

“Ai có dè, nhanh như tết!”, bà má thốt ra chắc nụi như vậy. Không thể có thời gian nào mà mọi thứ báo hiệu vừa mới ào qua là thấy gió xuân tới liền, tết chớm ở ngoài hiên trước.

Chạm cái tết lần thứ tám mươi hai, tâm trạng bà má vẫn không thôi hồi hộp lẫn cảm động. Vẫn thấy mọi thứ chuẩn bị của mình còn thiếu, nên lật đật, lụi hụi, khấp khởi một niềm mong chờ tự tin và hy vọng.

Má tôi diễn tả cái tết bằng tất cả những cảm xúc của tám mươi hai năm cộng lại, mọi thứ đã chạm khắc thật sâu đâu đó trong người. Có thể, cơ thể bà có sẵn một cái chỗ đựng tết, chờ lúc cơn gió chướng se se sẽ sàng lướt tới, là cái công tác đó bật lên nghe lách tách, khiến trái tim đập nhịp dồn dập và rộn ràng.

Bà sẽ bắt đầu sống cho thời gian này bằng những việc làm quen, gần như trùng lặp mỗi năm, chẳng thể sơ sểnh đi một bước nào.

Bởi vậy nên mới những ngày đầu Chạp, bà đã xách sẵn cái giỏ ngồi ở cửa, để người con dâu lớn chở bà lên chợ. Bà má lụi cụi muốn chính mình chọn mấy thứ để làm một sân mứt phơi cho đã cơn thèm. Đó là cơn thèm của một người gìn giữ cái tết truyền thống đến khắc khổ: Tỉ mẩn gọt, xắt, bào, xăm... những thứ trái này, cây nọ. 

Để cái tết vẫn đủ mùi chua ngọt bốc lên từ gian bếp nhỏ, vẫn màu sắc xếp hàng… mới có thể yên tâm. Má chăm chú đến nỗi lúc đứng dậy thì cái lưng than trời. 

Đám con cháu nhìn bà nội, cũng muốn than trời theo “ôi cuối năm bao nhiêu là việc, mà thấy bà nội bày nguyên một rổ chùm ruột tú nụ, biết là tới công chuyện nữa rồi…”.

Tháng Chạp sắp qua rồi, chẳng may, có người nhớ ra cần về quê để ngắm cái sân phơi lung linh trong nắng của má. Thấy tết như đang chơi trò trốn tìm trong từng cơn nắng cuối năm, đổ xuống mảnh sân nhà đang đầy ụ những rổ, những xề. 

Nắng sắp tết lại là những ngày nắng rất đẹp. Cái nắng vàng “màu vàng chanh”, đứa cháu khẳng định như vậy, và cái bà cô, dì nhớ nhà cũng đồng ý như vậy, lúc ngồi trước mảnh sân ruột rà này. 

Nắng vừa lấp ló mặt sân, thì kéo cái xề cải ra phơi, canh sao vừa héo, thì lúc làm cải chua mới giòn được. “Năm nay nước nôi bất ngờ, những vườn trồng cải bị ngập đang lúc vừa bén đất, cả rau củ nữa, nên mắc lắm nghen bây!”. 

Dặn đồ đạc mắc mỏ, chỉ để nhắc phải biết quý trọng từng chút thứ, nâng niu từng chút như vậy, mới là người có lòng thương những điều nhỏ xíu mà quý báu, rồi mới thấy giá trị của sự sống này.

Nắng lúc non trưa, thì bưng hai xề chuối ép phơi khô, nắng lên giòn giã chút nữa là dành cho đám mứt sên đường, phơi cho từng mảng đường dính vào ráo hoảnh, trắng bông, xốp giòn. 

Bà má ngồi canh nắng, gương mặt vừa suy tư vừa có chút gì đó hài lòng, phảy phất phơ cái quạt như một tiên bà hạ trần, gom niềm vui lại trong từng chút thứ bận rộn này, chút nữa sẽ rải đều lên các con mình. 

Tiên bà giữ trọn ven cái tết xưa cũ trong bàn tay cụm nụm của mình, bàn tay nở rất nhiều hoa đồi mồi, dấu vết rất thật thà của thời gian.

Tết cũng đến thôi, nên mấy đứa con xúm về nhà, rón rén nhìn bà má tóc bạc mà thương. Cái tết năm nào cũng nở xòe những câu chuyện cũ, chắc nhờ bà má chăm chỉ và luôn bảo tồn truyền thống này. 

Chớ còn gì nữa, ba bốn năm bảy đứa con, giờ đã trung niên hết rồi, sắm vai trò gì trong xã hội không biết nữa, nhưng bước vô nhà cũ, là chỉ duy nhất vai con má, trọn vẹn được lúc này. 

Đứa nào đứa nấy hít ngửi mùi nhà, mùi bếp, mùi nồi thịt kho, mùi hũ cải chua. Ai đó gợi lại mấy câu chuyện cũ, bỗng tự dưng thành dòng lai rai tuôn chảy. 

“Út, nhớ hồi xưa anh bơi xuồng với bà má vô tuốt trong kinh, lúc cái chân mày té gãy. Cái xuồng lúc lắc là mày kêu đau quá, khóc hu hu. Anh với má vừa bơi xuồng vừa cố gắng để cái xuồng đừng lắc, mà còn phải bơi nhanh để trời tối, còn kịp con nước chảy xuôi”.

“Còn nữa, chuyện chị Hai bắt nguyên đám tụi mình ngồi sắp hàng, lúc gần tết vầy nè, để bả cắt tóc. Bả hứa hẹn cắt đẹp cho tụi mình có tóc mới ăn tết. 

Thuở nay rồi bả lấy cái tô úp lên đầu từng đứa. Cắt xong cả đám nhào ra sân khóc bù lu bù loa bắt đền. Bả sợ má la, qua nhà nội trốn làm má lo, chạy tất tả đi kiếm về”.

 “Còn chuyện ba đem mấy xấp vải về may đồ tết, nhớ không, ba đi ngang nhà ông chú, ghé vô chơi, bà thím than thở năm nay không mua được đồ cho con, ba đưa nguyên cái bịch tưởng bả lựa một xấp, ai dè bả lấy hết. 

Cả đám năm đó không có đồ tết”. Những câu chuyện hồi mấy anh chị em còn nhỏ, ngó chừng chuyện gì cũng là chuyện cực khổ mà giờ nghe lại, sao thành kỷ niệm, thành những ký ức để thương nhau, để biết mình từng một nhà rộn rịp, bu quanh ba má, và ngỡ sẽ chẳng bao giờ rời xa được.

Những cái tết ghi khắc đi ghi khắc lại, chỉ để tuôn trào bao câu chuyện còn trong trí nhớ, những câu chuyện coi bộ tầm thường, nhưng kể lại, thấy mới rợi, thấy những niềm vui, nỗi buồn như vẫn còn dán đâu đó trên vách nhà của má. 

À không, hình như là nằm hẳn trong mắt má luôn rồi, nên cái giọt rưng rưng bồi hồi sắp chảy ra bên ngoài. Sợ khóc, không chỉ má, không chỉ mình, đám con “có tuổi” bèn chọc ghẹo nhau một đôi câu. Tết là phải vui, kể chi ba cái chuyện trần ai khoai củ.

Qua rồi cái thời niềm vui đến một cách dễ dàng, đó là cái thời hồi nhỏ, rồi đến thanh niên, thời vừa mới có tình yêu, thời còn phơi phới sức trẻ trung và những niềm hy vọng. 

Chớp mắt đã thành trung niên hết rồi, chớp mắt thêm cái nữa đã thấy tuổi già sầm sập đến. Những cái tết bận rộn hơn, nhưng còn ngồi chung với nhau kể lể, lại thấy khoảnh khắc như vầy không kiếm đâu mua được.

Bởi vì vậy đó, mà tết làm gì làm cũng hẹn dắt díu nhau về nhà.

Về chớ, bởi vì sợ mình nói lời thương chưa đủ, với những tình thân!

MINH PHÚC