Tiếng thơ của một người trẻ giữa dòng chảy ký ức quê hương

Tập thơ “Viết giữa những điều còn vẹn nguyên” của tác giả trẻ Trần Thương Nhiều vừa chính thức ra mắt bạn đọc và tạo được dấu ấn trong Ngày thơ Việt Nam năm nay tại Đồng Tháp. Với giọng thơ trầm lắng, chân thành, tập thơ mang đến nhiều cảm xúc đẹp cùng những trăn trở của người trẻ đã góp thêm tiếng nói riêng trong đời sống thi ca địa phương.

Trần Thương Nhiều là cây bút trưởng thành từ khóa bồi dưỡng sáng tác văn học trẻ do Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh tổ chức năm 2014. 

Từ những bước đi ban đầu, Trần Thương Nhiều đang từng bước khẳng định vị trí của mình trong đời sống văn học địa phương bằng những sáng tác giàu cảm xúc, đậm chất quê hương. 

“Viết giữa những điều còn vẹn nguyên” là tập thơ đầu tay của anh, do Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành, gồm 49 bài thơ với dung lượng hơn 100 trang.

Nội dung tập thơ xoay quanh nhiều chủ đề quen thuộc như: Quê hương, ký ức chiến tranh, gia đình, tình yêu và những suy tư của một người trẻ trong xã hội hiện đại.

Ngay từ trang mở đầu, Trần Thương Nhiều đã gửi đến bạn đọc một lời chia sẻ giản dị: “Nếu một dòng thơ khiến bạn chững lại, có thể…/Ta đã từng cùng lặng im vì một điều giống nhau”. 

Thông điệp này phần nào cho thấy quan niệm sáng tác của tác giả: Thơ trước hết là sự đồng cảm giữa người viết và người đọc. Những vần thơ không đặt mục tiêu phô diễn kỹ thuật, phô diễn ngôn từ mà hướng đến việc ghi lại những trải nghiệm, cảm xúc thật của đời sống.

Là người gắn bó với hoạt động văn nghệ địa phương, Trần Thương Nhiều đến với thơ bằng sự lặng lẽ. Những trải nghiệm đời sống, ký ức về quê hương và những suy tư về lịch sử trở thành chất liệu chính cho sáng tác của anh. 

Trong tập thơ này, người đọc dễ dàng nhận ra giọng điệu trầm lắng, thiên về suy ngẫm nội tâm và ký ức. Thơ của anh không đánh đố người đọc bằng những cấu trúc phức tạp, mà chủ yếu sử dụng ngôn ngữ giản dị, gần gũi với đời sống.

Tác giả Nguyễn Thánh Ngã, người có nhiều năm gắn bó với tác giả nhận định: Thơ Trần Thương Nhiều mang “nhịp mưa rơi”, tức là nhịp điệu trầm lắng, nhẹ nhàng nhưng thấm sâu. Nhận xét này khá chính xác khi nhìn vào toàn bộ tập thơ, phần lớn các bài đều có giọng điệu suy tư, chậm rãi, thiên về kể chuyện và hồi tưởng.

Một trong những mạch cảm xúc xuyên suốt tập thơ là tình yêu quê hương. Quê hương trong thơ Trần Thương Nhiều không chỉ là cảnh sắc thiên nhiên, mà còn là nơi lưu giữ ký ức của nhiều thế hệ. Trong bài thơ “Lời thì thầm trong lớp phù sa”, tác giả viết:

“Con lớn lên trên mảnh đất mịn phù sa
Bờ ruộng thẳng lúa reo như khúc hát
Tưởng đâu quê mình chỉ toàn mùi cỏ ngọt
Đâu hay máu xương còn đỏ tận lòng sông...”.

Đoạn thơ gợi ra sự đối lập giữa vẻ bình yên của đồng ruộng và những hy sinh, mất mát trong lịch sử dân tộc. Qua đó, tác giả nhắc người đọc nhớ rằng mỗi tấc đất quê hương đều được bồi đắp từ công sức và cả máu xương của các thế hệ đi trước.

Bên cạnh đề tài quê hương, ký ức chiến tranh cũng là một nội dung đáng chú ý trong tập thơ. Dù sinh ra sau chiến tranh, tác giả vẫn dành nhiều trang viết để suy ngẫm về giá trị của hòa bình. 

Trong bài thơ “Viết giữa những điều còn vẹn nguyên”, tác giả viết: “Tôi chưa từng biết đến còi báo động/ Chưa từng gọi tên quê hương bằng ánh nhìn sau nòng súng/ Tôi ngồi đây, tự do và nguyên vẹn...”. 

Những câu thơ này thể hiện nhận thức của thế hệ trẻ về giá trị của hòa bình và trách nhiệm gìn giữ những giá trị mà lịch sử để lại.

Lần đầu đọc bản thảo “Viết giữa những điều còn vẹn nguyên”, tôi đã tự hỏi: Vì sao một người trẻ lại day dứt nhiều đến vậy với ký ức, với chiến tranh, với những hy sinh của cha anh? Giữa cuộc sống hôm nay, khi mọi thứ thay đổi rất nhanh, nơi người ta dễ bị cuốn theo hào nhoáng và ồn ào, Trần Thương Nhiều chọn viết về những điều “còn vẹn nguyên”. 

Viết về cha, về mẹ, viết về bữa cơm tháng Bảy, viết về những người lính đã ngã xuống, viết về giá trị của sự tự do… bằng thái độ tri ân, như một nhịp cầu nối giữa thế hệ đi qua chiến tranh và thế hệ sinh ra trong hòa bình. Và tôi hiểu được, đó cũng là cách một người trẻ đối thoại với quá khứ, để nhìn rõ hơn giá trị của hiện tại.

Nếu ký ức lịch sử tạo nên chiều sâu cho tập thơ, thì những bài thơ về gia đình và đời sống lại mang đến sự gần gũi. Trong bài “Những điều cha chưa nói”, hình ảnh người cha hiện lên qua những chi tiết giản dị:
“Cha không nói thương mà lưng còng gió lội

Đã nói hết những điều không kể thành tên”
Bài thơ “Như chưa từng gánh hết một đời quê” lại khắc họa hình ảnh người mẹ tảo tần:

“Đôi quang gánh mẹ oằn trong sương sớm
Dáng mẹ nghiêng như cánh cò chiều muộn”
Những hình ảnh về cha, mẹ trong thơ Trần Thương Nhiều tuy quen thuộc nhưng được thể hiện bằng giọng điệu chân thành và giàu cảm xúc. 

Tác giả lựa chọn những chi tiết đời thường để khắc họa chiều sâu của tình cảm gia đình, qua đó gợi mở những giá trị bền vững về tình thân và sự hy sinh của thế hệ đi trước. Điều này góp phần làm cho thơ Trần Thương Nhiều không chỉ mang tính cá nhân, mà còn có khả năng chạm đến cảm xúc chung của nhiều người đọc.

Ngoài những bài thơ về quê hương và gia đình, tập thơ còn ghi lại dấu ấn của nhiều vùng đất mà tác giả từng đi đến. 

Trong bài “Lặng qua Phước Tích”, không gian làng cổ Huế hiện lên qua những chi tiết bình dị: “Mệ lom khom quét lá trước sân đình/Nơi cây thị già che hồn làng cổ tích”. Còn trong bài “Với Đắk Nông”, tác giả lại bộc lộ cảm giác trống trải giữa không gian phố thị: “Phố đông vậy… mà nghe lòng rỗng quá”. 

Những bài thơ này cho thấy trải nghiệm sống đa dạng của tác giả; đồng thời mở rộng không gian cảm xúc của tập thơ.

Thơ của Trần Thương Nhiều không quá cầu kỳ về hình thức nhưng lại tạo được sự đồng cảm nhờ sự chân thành trong cảm xúc. 

Trong bối cảnh đời sống văn học hôm nay có nhiều xu hướng thử nghiệm, giọng thơ trầm lắng và thiên về ký ức của Trần Thương Nhiều mang lại một sắc thái riêng. 

Có thể xem “Viết giữa những điều còn vẹn nguyên” là bước khởi đầu đáng chú ý trên hành trình sáng tác của Trần Thương Nhiều. 

Và trong những trang thơ ấy, người đọc có thể tìm thấy những giá trị bền vững của đời sống, những điều tưởng chừng bình dị nhưng luôn “vẹn nguyên” trong ký ức và trong tâm hồn mỗi người.

TRƯƠNG TRỌNG NGHĨA