Thử hình dung một buổi chiều ở xóm nhỏ: Người mang bó rau, người xách con cá, người đem chiếc bàn từ nhà sang. Mấy cô lúi húi bên bếp, mấy chú kê lại hàng ghế. Có người đi làm xa cũng tranh thủ về, gặp nhau hỏi chuyện mùa màng, con cái. Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc bắt đầu từ những điều gần gũi như vậy, trước cả khi tiếng loa vang lên.
Ở Đồng Tháp, tình xóm giềng vốn nằm trong những câu nói thiệt thà: “Có gì cứ kêu nghen!”, “Để tui phụ một tay!”. Một mái nhà được sửa lại, một người bệnh có người đưa đi viện, một đứa trẻ khó khăn được tiếp sức đến trường. Những việc ấy làm nên sự gắn bó, giúp bà con mình có chỗ dựa giữa cuộc đời nhiều lo toan.
Gắn Ngày hội Đại đoàn kết với Ngày Văn hóa Việt Nam, có lẽ điều đáng nghĩ là làm sao để mỗi người nhận ra văn hóa hiện diện ngay trong cách sống hằng ngày. Văn hóa có trong lời chào, trong cách nhường nhau một lối đi, trong sự ngay thẳng khi mua bán, trong thái độ biết lắng nghe người khác. Văn hóa còn là biết dừng một câu nói có thể làm hàng xóm buồn lòng.
Một tiết mục đờn ca tài tử làm Ngày hội thêm vui. Một mâm cơm có món ngon quê nhà làm cuộc gặp thêm ấm. Nhưng điều đọng lại có khi là chiếc ghế được kéo ra mời người ít nói, là lời hỏi thăm dành cho gia đình lâu nay ngại đến chỗ đông người. Khi ai cũng được đón nhận, Ngày hội mới có được niềm vui trọn vẹn.
Đại đoàn kết cũng cần được nuôi dưỡng bằng sự tôn trọng khác biệt. Cùng một xóm, mỗi nhà một hoàn cảnh, mỗi thế hệ một cách nghĩ. Người lớn tuổi quý nếp xưa, người trẻ thích điều mới.
Có chuyện chưa thuận thì ngồi xuống nói cho hiểu. Biết nghe nhau, biết nhường nhau, biết giữ nghĩa tình sau một lần bất đồng, đó cũng là chiều sâu văn hóa của cộng đồng.
Ngày hội sẽ ý nghĩa hơn khi từ cuộc gặp vui, bà con cùng chọn một việc để làm: Chăm lại con đường hoa, giữ sạch dòng kinh, giúp một học sinh có nguy cơ nghỉ học hoặc tổ chức chỗ đọc sách cho trẻ nhỏ. Việc vừa sức, người góp công, người góp ý, người góp chút vật liệu. Làm chung rồi sẽ hiểu nhau hơn, hiểu nhau hơn thì dễ thương nhau hơn.
Cũng nên dành một khoảng để trẻ nhỏ nghe người già kể chuyện xóm mình, để người mới đến được giới thiệu, để người từng nhận giúp đỡ có dịp chia sẻ niềm vui đã vượt qua khó khăn. Những câu chuyện thật sẽ nối ký ức với hôm nay, nối người với người, làm cho 2 chữ “quê hương” có hình hài cụ thể.
Mai này, sân hội được dọn, bàn ghế được mang về, điều còn lại nên là một lời hẹn cùng làm việc tốt, một mối bất hòa được gỡ, một gia đình bớt thấy đơn độc. Từ những điều nhỏ ấy, văn hóa bén rễ, nghĩa tình lớn lên. Đất Sen hồng đẹp thêm khi mỗi người biết dành cho nhau sự tử tế, để ngày thường cũng ấm áp như Ngày hội.
LÊ MINH HOAN
